Zielono/niebieskie zabarwienie skorupy jaj u kur

Zabarwienie skorupy jaj u kur jest wynikiem odkładania pigmentów podczas formowania jaja w jajowodzie. Zielono/niebieskie zabarwienie jest spowodowane głównie przez pigment biliwerdynę, który powstaje podczas rozpadu hemu. W przeciwieństwie do brązowego pigmentu (protoporfiryny), który odkłada się tylko na powierzchni skorupy, biliwerdyna występuje w całej jej grubości. Dlatego jaja zielone/niebieskie są zabarwione nie tylko na powierzchni, ale również wewnątrz skorupy.

Podstawa genetyczna zielono/niebieskiego zabarwienia skorupy jest związana z genem SLCO1B3, który koduje białko transportowe odpowiedzialne za przenoszenie biliwerdyny do skorupy podczas jej tworzenia. Cecha ta jest tradycyjnie określana jako allel O (oocyan) i dziedziczona autosomalnie dominująco. Oznacza to, że obecność jednej kopii tego allelu wystarcza, aby kura znosiła zielone/niebieskie jaja. Osobniki o genotypie O/O lub O/o produkują zielone/niebieskie jaja, natomiast osobniki o genotypie o/o znoszą jaja bez zielonego/niebieskiego pigmentu, których końcowy kolor (biały lub brązowy) zależy od innych czynników genetycznych.

Na poziomie molekularnym zielono/niebieskie zabarwienie jest spowodowane wstawieniem elementu retrowirusowego (EAV-HP) do regionu regulatorowego genu SLCO1B3. Ta mutacja prowadzi do aktywnej ekspresji genu w gruczole skorupowym, co umożliwia odkładanie biliwerdyny w tworzącej się skorupie. Co ciekawe, podobny fenotyp mógł powstać także poprzez inne mechanizmy regulacji tego genu, co sugeruje, że zielono/niebieska barwa jaj mogła wyewoluować niezależnie w różnych liniach kur.

Zielone zabarwienie skorupy, często określane jako „olive”, nie powstaje w wyniku działania oddzielnego genu, lecz jako kombinacja zielono/niebieskiego pigmentu biliwerdyny i brązowego pigmentu protoporfiryny. Jeśli kura posiada allel O i jednocześnie ma predyspozycję genetyczną do odkładania brązowego pigmentu, wynikowa barwa skorupy jest zielona. Konkretny odcień może się różnić w zależności od ilości poszczególnych pigmentów – od jasnej zieleni do ciemnej oliwki.

Testy genetyczne mogą pomóc w określeniu obecności wariantów genu SLCO1B3, co ułatwia celowaną hodowlę kur znoszących jaja o pożądanym kolorze.