Zespół niedoboru odporności źrebiąt (FIS)

Zespół niedoboru odporności źrebiąt (FIS) jest chorobą dziedziczną występującą u blisko spokrewnionych ras, takich jak Fell Pony, Dales Pony oraz ich mieszańce, np. Gypsy Cob/Tinker. Populacje tych ras przeszły w ubiegłym stuleciu znaczące zawężenie puli genetycznej (bottleneck). Niewielka liczba osobników, niska różnorodność genetyczna oraz chów wsobny przyczyniły się do powstania szkodliwej mutacji powodującej FIS. Źrebięta po urodzeniu wyglądają zdrowo i nie wykazują żadnych oznak choroby. Pierwsze objawy kliniczne pojawiają się w wieku od 2 do 6 tygodni. Choroba charakteryzuje się znacznie zmniejszoną liczbą limfocytów B i czerwonych krwinek oraz niskim stężeniem immunoglobulin. Źrebięta mają zatem niewystarczającą odporność adaptacyjną przeciwko zakażeniom bakteryjnym, wirusowym i pasożytniczym. Wywołany niedobór odporności stopniowo się pogłębia w związku ze spadkiem poziomu immunoglobulin pobieranych z mlekiem matki. Spadek poziomu przeciwciał matczynych przypada na okres wystąpienia pierwszych objawów klinicznych. Stopniowo rozwija się postępująca anemia, a dotknięte chorobą osobniki cierpią na osłabienie, duszność, kaszel, biegunkę i wypływ z nosa. Wzrost jest spowolniony, występuje również brak apetytu i często niezdolność do ssania. Choroba jest śmiertelna. Źrebię umiera lub musi zostać poddane eutanazji w wieku 1–3 miesięcy.

Za rozwój choroby odpowiada mutacja w genie SLC5A3 (g.31894278C>T). Mutacja zmienia aktywność genu SLC5A3 i może prowadzić do częściowej utraty jego funkcji, co negatywnie wpływa na rozwój limfocytów B i czerwonych krwinek.

Zespół niedoboru odporności źrebiąt (FIS) jest chorobą dziedziczoną autosomalnie recesywnie. Choroba występuje zatem u osobników, które odziedziczą zmutowany gen od obojga rodziców. Osobniki te określane są jako P/P (positive/positive). Nosiciele zmutowanego genu, oznaczani jako N/P (negative/positive), odziedziczyli zmutowany gen tylko od jednego z rodziców i nie wykazują objawów klinicznych. Mogą jednak przekazywać mutację powodującą chorobę swojemu potomstwu.

W przypadku kojarzenia dwóch heterozygotycznych nosicieli (N/P) teoretycznie 25% potomstwa będzie zdrowe, 50% będzie nosicielami, a 25% odziedziczy zmutowany gen od obojga rodziców i będzie dotknięte FIS. Ze skrzyżowania zdrowego osobnika (N/N) z nosicielem (N/P) teoretycznie powstanie 50% nosicieli i 50% zdrowych osobników. Jeśli nosiciel (N/P) zostanie skojarzony z osobnikiem dotkniętym chorobą (P/P), teoretycznie 50% potomstwa będzie dotknięte chorobą, a 50% będzie nosicielami.

Fox‐Clipsham, L.; Swinburne, J. E.; Papoula‐Pereira, R. I.; Blunden, A. S.; Malalana, F.; Knottenbelt, D. C.; Carter, S. D. Immunodeficiency/Anaemia Syndrome in a Dales Pony. Veterinary Record 2009, 165 (10), 289–290. https://doi.org/10.1136/vr.165.10.289.

Fox-Clipsham LY, Carter SD, Goodhead I, Hall N, Knottenbelt DC, et al. (2011) Identification of a Mutation Associated with Fatal Foal Immunodeficiency Syndrome in the Fell and Dales Pony. PLoS Genet 7(7): e1002133. doi:10.1371/journal.pgen.1002133