Hipokalcemia idiopatyczna (IH) / Rodzinna izolowana niedoczynność przytarczyc u koni (EFIH)

Hipokalcemia idiopatyczna jest śmiertelną chorobą dziedziczną. W 1997 roku opisano pierwszy przypadek tej choroby u rasy koń pełnej krwi angielskiej (Thoroughbred). U dotkniętych chorobą źrebiąt występowały napady drgawkowe, skurcze mięśni, nadmierne pocenie się, znaczna sztywność chodu, częste kładzenie się oraz niemożność wstania. Objawy te były spowodowane połączeniem niskiego stężenia wapnia we krwi, podwyższonego stężenia fosforu oraz obniżonego lub, w stosunku do stanu organizmu, nieprawidłowo prawidłowego poziomu parathormonu. Podczas badania sekcyjnego przytarczyc nie można było zidentyfikować. Choroba rozwija się bardzo wcześnie po urodzeniu, zwykle w wieku od 4 do 35 dni. Ze względu na ciężki przebieg objawów chore źrebięta wkrótce umierają lub muszą zostać poddane eutanazji.

Za chorobę odpowiada mutacja w genie RAPGEF5 (g.54108297G>T). Mutacja występuje w populacji koni pełnej krwi angielskiej ze stosunkowo niską częstotliwością. Mimo to przeprowadzanie badań genetycznych jest ważne, aby zapobiegać niezamierzonemu kojarzeniu potencjalnych heterozygotycznych nosicieli mutacji.

Mutacja dziedziczy się autosomalnie recesywnie. Choroba rozwija się u osobników, które odziedziczą zmutowany wariant od obojga rodziców. Osobniki te oznaczane są jako P/P (pozytywny/pozytywny). Nosiciele zmutowanego wariantu, oznaczani jako N/P (negatywny/pozytywny), posiadają mutację tylko od jednego z rodziców i nie wykazują objawów klinicznych. Mogą jednak przekazywać mutację swojemu potomstwu.

W przypadku kojarzenia dwóch heterozygotycznych nosicieli (N/P) teoretycznie 25% potomstwa będzie wolne od mutacji, 50% będzie nosicielami, a 25% odziedziczy dwie kopie mutacji i będzie dotknięte IH/EFIH. W przypadku kojarzenia osobnika wolnego od mutacji (N/N) z nosicielem (N/P) teoretycznie 50% potomstwa będzie nosicielami, a 50% będzie wolne od mutacji. W przypadku kojarzenia nosiciela (N/P) z osobnikiem dotkniętym chorobą (P/P) teoretycznie 50% potomstwa będzie dotknięte chorobą, a 50% będzie nosicielami.

.

Piśmiennictwo:

Elcombe, Megan E., et al. "Prevalence of the RAPGEF5 c. 2624C> A and PLOD1 c. 2032G> A variants associated with equine familial isolated hypoparathyroidism and fragile foal syndrome in the US Thoroughbred population (1988–2019)." Equine Veterinary Journal 55.4 (2023): 666–671.

Rivas, Victor N., et al. "A nonsense variant in Rap Guanine Nucleotide Exchange Factor 5 (RAPGEF5) is associated with equine familial isolated hypoparathyroidism in Thoroughbred foals." PLoS Genetics 16.9 (2020): e1009028.