Choroba spichrzeniowa lizosomalna u dalmatyńczyka

Choroba spichrzeniowa lizosomalna ma charakter choroby neurodegeneracyjnej. Wykazuje podobieństwa do neuronalnej ceroidolipofuscynozy, jednak stanowi odrębną jednostkę z odmiennymi cechami patologicznymi. Choroba charakteryzuje się akumulacją autofluorescencyjnych inkluzji w lizosomach w korze mózgowej, móżdżku, nerwie wzrokowym oraz w mięśniu sercowym.

Objawy kliniczne mają charakter postępujący i dotyczą przede wszystkim ośrodkowego układu nerwowego. U dalmatyńczyków pierwsze objawy neurologiczne pojawiają się około 18. miesiąca życia i stopniowo się nasilają. Należą do nich lęk, niepokój, chodzenie w kółko, nadwrażliwość, pogorszenie funkcji poznawczych, zaburzenia snu, utrata koordynacji, nietrzymanie moczu i kału oraz zaburzenia widzenia.

Przyczyną choroby u dalmatyńczyków jest mutacja c.1107del w genie CNP. Mutacja prowadzi do zaburzenia integralności mieliny oraz do gromadzenia autofluorescencyjnego materiału w lizosomach.

Dziedziczenie opisywane jest jako autosomalne niecałkowicie dominujące ze zmienną ekspresją. Osobniki heterozygotyczne, które odziedziczyły mutację tylko od jednego z rodziców, mogą wykazywać łagodniejsze, później ujawniające się lub zmienne objawy kliniczne. Natomiast homozygoty, które odziedziczyły mutację od obojga rodziców, zazwyczaj wykazują cięższą lub wcześniej rozwijającą się postać choroby. Objawy choroby zależą więc od genotypu, a także od indywidualnej ekspresji i penetracji mutacji.

Test genetyczny pozwala jednoznacznie określić genotyp zwierzęcia i stanowi odpowiednie narzędzie dla hodowców w celu zapobiegania niezamierzonemu rozmnażaniu osobników dotkniętych chorobą.

.

Bibliografia:

Bullock, G., Johnson, G.S., Mhlanga-Mutangadura, T., Petesch, S.C., Thompson, S., Goebbels, S., Katz, M.L. : Lysosomal storage disease associated with a CNP sequence variant in Dalmatian dogs. Gene 830:146513, 2022. Pubmed reference: 35447247