Hipertermia złośliwa (MH)

Hipertermia złośliwa (MH) jest dziedzicznym zaburzeniem mięśni szkieletowych, w przebiegu którego pod wpływem określonych czynników wyzwalających może dojść do nagłego i zagrażającego życiu stanu hipermetabolicznego. Najczęściej jest związana z reakcją na niektóre środki stosowane w znieczuleniu ogólnym, jednak epizod mogą również wywołać inne czynniki, takie jak intensywny wysiłek fizyczny, stres, krycie lub choroba. Koń z predyspozycją genetyczną w normalnych warunkach może nie wykazywać żadnych objawów klinicznych. Po wystąpieniu czynnika wyzwalającego dochodzi jednak do niekontrolowanego zwiększenia metabolizmu mięśni szkieletowych. Typowe objawy obejmują sztywność mięśni, szybki wzrost temperatury ciała, przyspieszenie czynności serca, zaburzenia rytmu serca, nadmierne pocenie się oraz płytki oddech. Jednocześnie może dojść do zwiększenia stężenia dwutlenku węgla we krwi i rozwoju kwasicy metabolicznej. Stan może szybko postępować i bez odpowiednio szybkiej interwencji prowadzić do śmierci konia.

U koni rasy American Paint Horse, Appaloosa i Quarter Horse hipertermia złośliwa jest związana z mutacją c.7363C>G w genie RYR1, który koduje receptor rianodynowy 1. Białko to tworzy w mięśniach szkieletowych kanał wapniowy regulujący uwalnianie jonów wapnia z siateczki sarkoplazmatycznej, a tym samym odgrywa zasadniczą rolę w skurczu mięśni. Po wystąpieniu epizodu dochodzi do nadmiernego uwalniania wapnia do komórek mięśniowych. W rezultacie następuje intensywna aktywność mięśni i gwałtowny wzrost metabolizmu, podczas którego powstają duże ilości ciepła oraz rozwijają się inne charakterystyczne objawy hipertermii złośliwej.

Predyspozycja do hipertermii złośliwej dziedziczy się autosomalnie dominująco, co oznacza, że do jej wystąpienia wystarcza jedna kopia zmutowanego allelu odziedziczona od jednego z rodziców. U osobników dotkniętych chorobą ryzyko przekazania choroby potomstwu wynosi 50%.

Obecność mutacji nie oznacza, że u konia w ciągu jego życia musi koniecznie wystąpić ostry epizod. Na rozwój epizodu istotny wpływ ma działanie czynników wyzwalających. Badania genetyczne umożliwiają identyfikację koni z predyspozycją do hipertermii złośliwej jeszcze przed wystąpieniem problemów klinicznych. Znajomość genotypu ma znaczenie nie tylko przy planowaniu hodowli, ale również w opiece weterynaryjnej i planowaniu znieczulenia ogólnego, ponieważ umożliwia poinformowanie lekarza weterynarii o podwyższonym ryzyku oraz odpowiednie dostosowanie wyboru środków znieczulających i dalszego postępowania.

.

Piśmiennictwo:

Aleman, M., Riehl, J., Aldridge, BM., LeCouteur, RA., Stott, JL., Pessah, IN.: Association of a mutation in the ryanodine receptor 1 gene with equine malignant hyperthermia. Muscle Nerve 30:356–65, 2004. PubMed reference: 15318347